• SPILLIAERT BRENGT (VER)FRISSE(NDE) BRIES IN OOSTENDE

     

    LEON SPILLAERT: "Brise d'Ostende"

     

     

    Met de grote Léon Spilliaert-retrospectieve dit najaar (Koninklijke Musea voor Schone Kunsten, Brussel) in het vooruitzicht, kan de kunstliefhebber nu reeds een zomer lang zijn hart verwarmen aan de vertederende tentoonstelling "Brise d'Ostende" in Spilliaerts geboortestad Oostende.

     

    Net als Ensor is Léon Spilliaert (1881-1946) onlosmakelijk verbonden met Oostende. Zijn vader Léonard had er een gerenommeerde parfumerie en was zelfs hofleverancier ten tijde van Leopold II. Zijn bekendste parfum: "Brise d'Ostende".

    Voor dit "parfum exquis" ontwierp Léon de affiche: Oostende, de zee, met op het voorplan de dijk met een sierlijke dame met opwaaiende jurk, die krampachtig haar hoed vasthoudt opdat de zeebries hem niet zou wegblazen. Een elegant tafereel, waar er toch een lichte dreiging van uit gaat.

    Als kind is Léon sterk in zichzelf gekeerd. Hij is een gevoelige en dromerige jongen.

    Tekenen biedt de jonge Spilliaert troost.

    Hij wou dolgraag zeeman worden maar  zijn zwakke gezondheid liet dit niet toe.

    Hij vond troost in lezen, schrijven en tekenen. Zijn schoolschriften staan, net zoals die van James Ensor, vol met bizarre tekeningetjes en krabbels.

     

    In 1900 bezoekt Spilliaert met zijn vader de wereldtentoonstelling in Parijs waar hij vooral oog heeft voor de nieuwste tendensen in de schilderkunst. Opgetogen door het enthousiasme van zijn zoon, schenkt vader hem een grote doos met kleurkrijtjes.

    Terug in Oostende schrijft Léon zich in voor de Brugse Kunstacademie maar hij kan er zijn draai niet vinden en kapt er reeds na enkele maanden mee. Hij is en en zal altijd een autodidact blijven.

    Op zijn 23ste  wordt hij als verkoper aangenomen door de Brusselse uitgever Edmond Deman. Deman is tevens kunstmecenas en hangt in zijn kantoren schilderijen van James Ensor, Fernand Khnopff en Theo van Rysselberghe om ze aan zijn klanten te verkopen. Ook Spilliaert krijgt zijn kans, maar zonder succes. Men bestempelt het werk als te somber en te hallucinant.

     

    Léon Spilliaert reist naar Parijs waar hij de dichter Emile Verhaeren ontmoet. Het klikt wonderwel onmiddellijk tussen de twee gevoelige geestesgenoten. Beiden vertoeven in dezelfde poëtische leefwereld en worden bevriend, meer nog Verhaeren wordt zijn eerste koper.

    Léon Spilliaert veruiterlijkt een dreigend, geheimzinnig universum. Zijn schilderijen hebben dezelfde onderhuidse spanning als de verhalen van Edgar Allan Poe. Ze schrikken af maar charmeren tegelijkertijd. Hij blijkt een meester van het magisch realisme in wording.

    Zijn "Zelfportret" is daar het sprekend voorbeeld van. Een jongeman met magere gelaatstrekken, helemaal in het zwart gekleed, met een mysterieuze, wazige blik. Het enige kleurelement is een schamel roze kleurpotloodje in zijn linkerhand.

     Een portret, een stilleven, een zeezicht, telkens lijken het werken met een onderliggende metafysische gedachte. Landschappen worden sterk vereenvoudigd tot een lijnenspel met duizelingwekkende perspectieven en gewaagde kleurencombinaties. Dit geeft vaak een sombere ondertoon aan sommige werken en maakt hen haast mysterieus. Droefgeestig is het oeuvre van Spilliaert geenszins. Ik zou het eerder ‘charmant’ durven te noemen.

    Spilliaert profileerde zich nooit als de schilder van het mondaine in de "Koningin der Badsteden" . Hij verkoos het nachtelijke, verlaten Oostende, waarin hij om zijn innerlijke onrust te kalmeren, uren kan rondwandelen, observeren en registreren.

     

    Aan een cataloog werd jammer genoeg niet gedacht, maar een niet-kenner die een voorsmaakje wil van het subtiele oeuvre van deze bijzondere kunstenaar raden we het kunstboek van Anne Adriaens-Pannier, “Léon Spilliaert of de schoonheid van een wijs hart”, aan, een monografie uitgegeven door Pandora.

     

    Brise d'Ostende

    Venetiaanse Gaanderijen

    Oostende

    Tot 17 september, dagelijks van 13 tot 18 uur, op donderdag nocturne tot 22 u en op zondag toegankelijk van 10 tot 18 u. Alle info: cultuurdienst Oostende

     

    Retrospectieve Léon Spilliaert

    Koninklijke Musea voor Schone Kunsten Brussel

    22 september 2006 tot 3 februari 2007

     

  • TEKENINGEN SPREKEN TOT DE VERBEELDING

     

    Antwerpen was niet zomaar de culturele hoofdstad van Europa. Antwerpen: Stad en Provincie léven. Cultuurspreiding is er geen ijdel woord. Er leeft geen naijver bij steden en gemeenten. Je hebt er wel het fenomeen 't Stad,maar de provinciesteden, hun uitstraling en hun rijke cultuurverleden worden evenzeer gekoesterd.Ten proeve daarvan wordt bewoner en toerist een uniek beeld getoond van hoe Antwerpen leefde en leeft, toén en nù!

     

    "Verbeeld Land" laat je kennismaken met
    de provincie Antwerpen van 300 jaar geleden


    Hoe zag de provincie Antwerpen er 300 jaar geleden uit?  Aangezien de fotografie nog niet bestond, kan geen enkele foto ons het landschap van toen tonen.  Maar gelukkig waren er heel wat kunstenaars en reizigers gecharmeerd door deze streek.   Zij vereeuwigden de kleinste en mooiste plekjes uit onze provincie op papier.  De tentoonstelling "Verbeeld Land" tracht aan de hand van een  honderdtal historische tekeningen een beeld te schetsen van de provincie Antwerpen in de periode 1600 - 1900.  Nog tot 3 september kunnen bezoekers terecht in de Koningin Fabiolazaal om kennis te maken met het Mechelen, Puurs, Geel, Merksem ... van weleer.

        

    Onder de noemer 'Verbeeld Land' worden nog tot 3 september een honderdtal topografische tekeningen en aquarellen verzameld in de Koningin Fabiolazaal in Antwerpen.  De tentoonstelling tracht aan de hand van tekeningen uit de periode 1600-1900 een beeld te schetsen van goeddeels verdwenen plaatsen uit de provincie Antwerpen.

    Als toeschouwer reis je als het ware in de voetsporen van de kunstenaars die drie eeuwen lang hun persoonlijke indrukken aan het papier toevertrouwden. Naast werken van anonieme kunstenaars - waaronder twee tekeningen die vanwege hun uitzonderlijke kwaliteit ooit werden toegeschreven aan Peter Paul Rubens - zal er onder meer werk worden getoond van David Teniers de Jonge, Jan Wildens, Constantijn Huygens Junior, Josua de Grave, Remigio Cantagallina, Dirk Verrijk, Hendrik De Cort, Willem Linnig Junior, Nicaise De Keyser, Karel Ooms en Henri Seghers Junior.

    In de voetsporen van kunstenaars en reizigers

    Meestal gaat het om plattelandsgezichten, op papier gezet door kunstenaars die om uiteenlopende redenen door het land trokken. Maar ook bijvoorbeeld militairen legden hun reisindrukken vast.   Verbeeld Land toont tekeningen en aquarellen van Mortsel, Zwijndrecht, Willebroek, Antwerpen, Hemiksem, Schelle, Rumst, Mechelen, Boom, Hoboken, Westmalle, Turnhout, Mol, Duffel, Veerle, Lier, Burcht, Viersel, Olen, Geel, Westerlo, Hoogstraten, Minderhout, Loenhout, Meer, Wilrijk, Bonheiden, Oostmalle, Walem, Borgerhout, Baarle, Heffen, Rumst, Boechout, Zandvliet, Dessel, Arendonk, Schilde en Boechout.  Naast de tekeningen zelf, kan de bezoeker in de catalogus ook kennis maken met het verhaal achter het werk: wie is de tekenaar, welke monumenten staan er op, wat is er nog bewaard van het oorspronkelijke landschap en wat verdween er met de tijd.


    Proeven van het rijke verleden van de provincie Antwerpen

    Ludo Helsen, gedeputeerde voor cultuur is alvast onder de indruk van deze kunstwerkjes "Al heel wat jaren terug ontdekte ik twee prachtige, historische prenten van de gemeente waar ik destijds burgemeester was.  In 1674 schetste Josua De Grave die meereisde met de troepen van Willem III twee gezichten op Veerle.  Het is fascinerend te zien hoe landschappen veranderen in de loop van de tijd.  Met deze tentoonstelling willen we dan ook alle inwoners van de provincie Antwerpen laten kennismaken met het rijke verleden van onze provincie. We zijn blij dat we deze unieke collectie hebben kunnen samenstellen."

     

     

    Privéverzamelaars en 17 organisaties leenden werken uit

    Om de honderdtal tekeningen te verzamelen ging curator Bob Daems de voorbije maanden op zoek in binnen- en buitenland.  Naast enkele privé-verzamelaars verleenden heel wat collecties hun medewerking aan de tentoonstelling zoals de Musea Plantin Moretus, Mayer Van Den Bergh, KMSKA, Algemeen Rijksarchief en de Koninklijke bibliotheek van België.

    Ook heel wat Nederlandse instellingen leenden werken uit zoals het Rijksmuseum in Amsterdam, de Atlas Van Stolk en Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam.  Dit zorgt ervoor dat er een unieke tentoonstelling werd samengesteld die éénmalig gedurende 2 maanden te zien is.


    Praktisch:

    • Verbeeld Land.  De provincie Antwerpen in tekeningen 1600 - 1900
    • Te bezoeken tot en met zondag 3 september 2006.
    • Openingstijden: elke dag van 10 tot 17 uur, gesloten op maandag.
    • Toegangsprijzen: bezoekers: 3 euro, reductie: 2 euro, kinderen (-13): gratis
    • Catalogus: Er is een uitgebreide catalogus beschikbaar voor de prijs van 10 euro.
    • Locatie: Koningin Fabiolazaal, Jezusstraat 28, 2000 Antwerpen, info@kfz.provant.be
    • tel: 03 203 42 04
    • Bereikbaarheid: De Fabiolazaal is gelegen in een zijstraat van de Meir, op wandelafstand van het station Antwerpen Centraal en van de F. Rooseveltplaats (tram- en bushaltes).