• LOUISE BOURGEOIS: EEN KRASSE DAME IN EEN MANNENWERELD

    Wie dacht dat Londen een grijze, mistige, kleurloze stad geworden was, slaat de bal mis. Op het vlak van kunst en cultuur bruist Londen als nooit te voren.Naast de expositie ‘Louise Bourgeois’ brengt het fameuze Tate Britain een schitterende overzichttentoonstelling van John Everett Millais (een prerafaëliet) en een overzicht van de Turner Prize tussen 1984 en nu. Je ziet er werken van Gilbert & George, Damien Hirst, Anish Kapoor en heel wat andere grootheden uit de hedendaagse kunstgeschiedenis.Een rijke bron voor het opzoeken van informatie en het bijblijven met de kunsthistorie is ongetwijfeld de webstek www.artdaily.org waar internauten naar hartenlust kunnen surfen doorheen het wereldwijde kunstgebeuren. 

    Laat ons echter teruggaan naar een grote dame van de hedendaagse kunstscène, Louise Bourgeois, die in het Londense Tate Museum gelauwerd wordt omwille van haar totaaloeuvre en haar impact op de (voornamelijk mannelijke) kunstwereld.

    Vrouwen zijn zeldzaam aan de top van de beeldende kunst. Louise Bourgeois (1911) is een uitzondering, die deze ongeschreven regel bevestigt. Met succes weidde ze haar leven aan de abstracte beeldhouwkunst.

    Het universum van Bourgeois is gebaseerd op een huiselijke, familiale situatie. De jonge Louise Bourgeois was erg aan haar vader gehecht, op een haast ziekelijke wijze, maar ontwikkelde een even ziekelijke haat tegen hem toen ze te weten kwam dat hij een affaire had met de kinderjuf. Haar werk is sinds de jaren 1930 doordrenkt van een even onvoorwaardelijke liefde als een haatrelatie met de vaderfiguur. Als gevolg hiervan mag ze in haar werk graag commentaar leveren op de strijd tussen de seksen en de narigheid die daarvan het gevolg is ('mijn werk gaat over pijn, verdriet, angst, agressie, liefde, verlangen, de angst om te falen en verlatenheid').

     

    De familie van Louise Bourgeois maakte naam in de restauratie van tapijten en alhoewel ze constant omringd was door kunstobjecten is ze nooit van plan geweest kunstenares te worden.

    Louise studeerde wiskunde aan de Parijse Sorbonne met de gedachte dat wiskunde haar leven orde en logica zou geven. Uiteindelijk gaf ze de mathematica op omdat ze die materie te theoretisch begon te vinden.

    In 1936 ging ze kunst studeren in Parijs, o.a. aan L’ Ecole du Louvre, L’Académie des Beaux-Arts, L’Académie Julian, en op het atelier van Fernand Léger en Bissière. In 1938 volgde ze echter haar man, de kunsthistoricus Robert Goldwater, naar New York waar ze haar studies hernam aan de Art Students League en zich vooral aan haar sculpturen ging wijden, daarbij in hoge mate geïnspireerd door het Europese surrealisme.

    Het leven van Louise bourgeois bleef traumatisch, maar precies deze angst kon haar inspireren in haar kunst. De kunst van Louise Bourgeois is eigenzinnig en staat op zichzelf. Haar eigen visie en gevoelens primeren en niet die van de wereld of de kunststromingen.

     

    Deze thans 95-jarige is nog dagelijks met kunst bezig. De tentoonstelling in Tate start met werk uit de veertiger jaren. In de eerste zaal worden enkele vroege schilderijen in contrast gebracht met een ‘installatie’ uit de jaren negentig. Een schitterend idee van de curatoren om op die manier haar evolutie te accentueren. De schilderijen zijn eerder naïef en hebben een surrealistische inslag. Verder is er aandacht voor haar eerste stap naar de beeldhouwkunst, een reeks houten totems die elk afzonderlijk én in hun geheel die gevoelens van de tegenstelling of dualiteit van liefde en haat veruiterlijken. Vandaar ‘muteert’ ze naar organische vormen en gaat ze ook met latex werken. Opnieuw vind je er die onvermijdelijke dubbelzinnigheid in terug, kwetsbaarheid en angst tegenover onverzettelijkheid. Wat een oog lijkt, kan net zo goed een vagina zijn. Een fallus hangt met doorboorde eikel aan een draadje. De ‘hangende vormen’ kunnen zowel eikels als borsten zijn, terwijl de titel van het werk, ‘Fillette’ nog meer twijfels zaait over de boodschap.

    De laatste zalen van het Tate zijn dan weer gewijd aan haar majestueuze installaties, waar steeds weer die ‘scheidingsangst’, het trauma dat haar overviel in de kinderjaren en dat de kunstenares levenslang zal blijven achtervolgen.

    ‘The Spider’, een topwerk dat zich vorig jaar verhief boven het graf van James Ensor in Oostende, is sterk autobiografisch en herinnert aan de moeilijke en traumatische jeugd van Louise Bourgeois. De tentoonstelling sluit af met een sfeervol rariteitenkabinet met kleinere werken: angstaanjagende gezichten in lappenstof, copulerende poppetjes en bronzen piemels.

    Een expositie die magie, fascinatie en angst samenbrengt en waar mysterie en dramatiek de kroon spannen.

    Deze schitterende retrospectieve, een eerbetoon aan de ‘grande dame’ van de internationale kunst, verantwoordt zeker de verplaatsing naar het kunstzinnige Londen.

     ‘Louise Bourgois’, nog tot 20 januari 2008 in Tate Modern te Londen is dagelijks te bezichtigen 10 tot 18 uur. Op vrijdag en zaterdag blijven de zalen open tot 22 uur.Voor info: www.tate.org.uk